Stichting-Heg-en-Landschap - Verslag NK Maasheggenvlechten 2010

Verslag NK IJsselheggenvlechten 2010

5 februari 2010

In een lange sliert trokken ruim 50 heggenvlechters achter de muziekgroep Madlot aan door het besneeuwde landschap. Gereedschap op de rug of in karretjes achter zich aan trekkend. Op weg van de Hof van Twello naar een door heggen omgeven weiland op het Stadsland (Deventer) waar op zondag 17 januari 2010 voor de eerste keer het Kampioenschap IJsselheggenvlechten werd gehouden.

De wedstrijd

Veertien teams van 2-3 personen moesten elk 8 meter van een hoge meidoornheg vlechten, of inbinden zoals het langs de IJssel vroeger genoemd werd. Andere manieren van vlechten werden getoond door teams uit Boxmeer en de Achterhoek. Uit Engeland kwamen drie van de allerbeste heggenvlechters laten zien hoe je op Engelse wijze met een grote bijl en kapmes een ondoordringbare heg kunt maken.

Er werden doorntakken gebogen, ingekapt, vastgebonden en soms afgezaagd. De IJsselvlechtenstijl kent zijn spelregels. Dat geldt ook voor de Maasheggenstijl of de Engelse Midlandstyle. De verschillen waren ’s middags dan ook mooi te zien. Het publiek dat de heggenvlechters van dichtbij aan het werk kon zien, keek vol bewondering naar deze nieuwe tak van sport (en landschapsbeheer) in de IJsselvallei.

Om hun prestatie kracht bij te zetten en hun hegdeel aan te geven hadden de teams zichzelf van een naam voorzien. Sommigen zetten verkleden zich om publiek en wellicht de juryleden aan hun zijde te krijgen.

Oude wijsheid

Op het kampioenschap waren ook de heren Wassink (Brummen) en Roetert (Diepenheim) afgekomen. Beide 84 jaar oude boeren die het ‘ inbinden van de heggens met de hiepe’ nog zelf hebben meegemaakt. Ze gaven aanwijzingen en vertelden het publiek en de pers hoe het inbinden in zijn werk ging. De heer Roetert legde zo nu en dan zijn kruk op zij om met de hiepe in de hand, de fijne kneepjes voor te doen. Ook de heer Van de Brand (..) wilde zijn lange en unieke ervaring kwijt. De hele dag leerde hij de geboeide deelnemers hoe je veel beter met wilgentenen dan met touw, een heg kunt inbinden.

De jury

Na ruim 4 uur vlechten waren alle teams op tijd klaar om de deskundige jury onder leiding van Jaap Starkenburg (directeur Stichting IJssellandschap) haar werk te laten doen. Met burgemeester Jos Penninx (Voorst) en Tweede-Kamerlid Hein Pieper in hun gelederen beoordeelden 3 juryteams of de ingebonden heggen wel ondoordringbaar waren, of er technisch goed gewerkt was en of een ingebonden heg wel voldoende op de IJsselstijl leek. Nigel Adams (van de Engelse Hedgelaying Society) ondersteunde een vierde juryteam bij het beoordelen van de ‘ Overige vlechtstijlen’ .

De uitslag staat onderaan deze pagina.

Ook kinderen vlochten

Kinderen van basisscholen in de streek waren uitgenodigd om met hun ouders naar het kampioenschap te komen om er met wilgentenen te vlechten, te schilderen en te kleuren. Zij moeten enthousiast zijn over natuur en heggen om het IJssellandschap nu en in de toekomst mooi te houden. Ze zijn massaal gekomen. Het was de hele dag een enorme drukte in de grote tent waar heggenkabouters geschilderd weren en veel mandjes, mattenkloppers en vogelnestjes gevlochten werden. Vier jonge scholieren uit Brabant hielpen daarbij, een prachtig gezicht!

Muziek en meer

In en rond de grote tent was het lekker warm en geweldig druk. De groep Madlot verhoogde de feestvreugde met prachtige oude boerenliederen. Met doedelzakken, een rommelpot, koehoorns en een aanstekelijk enthousiasme maakten ze er een echt feest van en zongen ze de vlechters buiten moed in. Naast de muziek werden er 2 bijzondere heggenexcursies gehouden. Een over eetbare wilde planten, de ander over bijzondere soorten bomen en struiken in een eeuwenoude vlechtheg die vlak naast het wedstrijdterrein ligt. En dan waren er ook nog Brandrode koeien te bewonderen en diverse informatiekramen over IJsselhoeven, IJsselboomgaarden, het IJssellandschap, het Engelse heggenlandschap enz.

Festival van de vergeten wintergroenten

De catering werd verzorgd door de Hof van Twello, dat er een ‘Festival van de vergeten wintergroenten’ van maakte. Pastinaak, eeuwig moes, knolpeterselie, om er een paar te noemen. Groenten van vroeger met veel smaak. Groenten van nu omdat hun productie een minder grote aanslag op het milieu betekent. Ze werden verwerkt in muffins, soep en broodjes. Maar er was ook een broodje zuurkool/worst of de Hof van Twello pompoensoep. De bezoekers vielen er gretig op aan. Smullen en even de winterse kou uit het lijf verdrijven.

Wie organiseert zoiets?

Het Kampioenschap IJsselheggenvlechten 2010 werd door een viertal organisaties georganiseerd. Trekker was de Stichting Heg-en-Landschap, die ook de basis heeft gelegd en medeorganisator is van het NK Maasheggenvlechten dat op 14 maart 2010 voor de 5e keer gehouden wordt langs de Maas bij Boxmeer. Het kampioenschap werd gehouden, mooier kan het niet, rond de grens van de provincies Gelderland en Overijssel. De Stichting Landschapbeheer Gelderland en Landschap Overijssel zijn daarmee logische partners. Zij zijn het die het landschap en haar beheer bij een breed publiek onder aandacht brengen, cursussen organiseren en voorlichting geven. De Stichting IJssellandschap beheert gronden langs de IJssel, waaronder het Stadsland, een prachtig gebied met een lange geschiedenis, waarop het kampioenschap gehouden mocht worden. De Hof van Twello produceert, vermarkt, onderzoekt, en geeft voorlichting over de mogelijkheden van gezonde producten uit een renderend en duurzaam beheerd landschap.

Heggenvlechten voor duurzaam beheer

De betrokkenheid van de Hof van Twello bij het kampioenschap is niet toevallig. Net als de Hof van Twello grijpt het heggenvlechten terug op oude praktijken. Praktijken die eigenlijk maar kort zijn weggeweest. Weggezet omdat het groter, sneller en goedkoper kon. Tot op zekere hoogte blijkt nu. Het kind is met het badwater weggegooid. Willen we ons landschap behouden dan moet er duurzamer geproduceerd en beheerd worden. De vergeten groenten maar ook het heggenvlechten spelen hierbij een waardevolle rol. Nostalgie, oud ambacht, prima maar waar het de Hof van Twello en de Stichting Heg-en-Landschap om gaat is de toekomst.

Wie betaalt en maakt zoiets mogelijk?

Het eerste kampioenschap had fors budget omdat de organisatie de eerste keer nu eenmaal meer tijd vraagt en de traditionele vlechtstijl nader onderzocht moest worden. De organisatie is blij dat de volgende organisaties en fondsen dit mogelijk hebben gemaakt:

Landschap Overijssel, Stichting Landschapsbeheer Gelderland, Nationale Postcode Loterij, Gemeente Deventer, Kleintje Klimaat Deventer, Stichting IJssellandschap, gemeente Voorst, Het Nationaal Landschap Veluwe, Provincie Gelderland, Vereniging Nederlands Cultuurlandschap.

Tot slot dank aan de vrijwilligers (Bertus Meijerink in het bijzonder) en de medewerkers van de Stichting IJssellandschap voor hun onmisbare steun voor, tijdens en na het kampioenschap. De gemeenten Voorst en Deventer hebben enorm geholpen bij het leveren van materialen, verbeteren van de toegankelijkheid, verkeerssituatie e.d. De EHBO-Deventer dank voor aanwezigheid. Gelukkig hebben zich geen ongelukken met hiepjes of zwiepende meidoorntakken voorgedaan. Als laatste, maar niet minst belangrijke, dan aan de heren .. en .. voor het beschikbaar stellen van hun terreinen voor dit evenement.

We hopen dat het succes van deze dag het begin van een jaarlijkse traditie zal inluiden.

En de winnaars zijn ……

De juryteams hebben een zware taak goed volbracht. De heer Jan Terlouw heeft, nadat de juryvoorzitter jurering had toegelicht, de prijzen uitgereikt. Voor de kampioenen IJsselheggenvlechten was door de Hogeschool Windesheim een wisseltrofee gemaakt op ontwerp van Bert-René Brinkman.

IJsselheggenvlechten